Het architectuurpark op de Vitra Campus in Weil am Rhein is al net zo karakteristiek voor de firma Vitra als de woon- en kantoormeubels die zij fabriceert. Na een brand in 1981, die het grootste deel van het in de jaren ’50 verrezen productiegebouw op het fabrieksterrein in de as legde, is op deze plek een heterogene verzameling hedendaagse architectuur ontstaan. De architectuurcriticus schreef daarover: „Sinds de oprichting van de Weissenhofsiedlung in Stuttgart in 1927 zijn nergens ter wereld meer bouwwerken van de allerbeste architecten van het westelijk halfrond ter wereld verrezen.“ Deze architecten hebben er bovendien veel zorg aan besteed hun bouwwerken harmonisch in het omliggende woongebied in te passen en ze in de natuur op dit drielandenpunt te doen opgaan. Vooral dankzij de grote dichtheid en de kwaliteit van de hier op een klein oppervlak bijeengebrachte bedrijfsgebouwen is de Vitra Campus kunnen uitgroeien tot een trekpleister voor architectuurliefhebbers uit de hele wereld.

Het VitraHaus is de Flagshipstore van Vitra waar de meubels van de Home Collection in de vorm van inspirerende configuraties voor de bezoekers aanschouwelijk worden gemaakt. Tegen deze achtergrond hebben de architecten Jacques Herzog en Pierre de Meuron bij hun ontwerp teruggegrepen naar de vorm van het oerhuis: ze ontwierpen langgerekte huizen met een geveldak, in hun ogen het meest passend voor een tentoonstelling van woonmeubelen, en stapelden die in- en op elkaar met enorme ramen in de voorgevel.

De uitstekende delen van de afzonderlijke 12 huizen zweven tot een adembenemende 15 meter boven elkaar en vormen zo een bijna chaotisch aandoende ‚huizenhoop‘. Met een lengte van 57 meter, een breedte van 54 meter en een hoogte van 21,30 meter torent het VitraHaus boven alle andere gebouwen van de Campus uit en biedt zo niet alleen een overzicht van de Vitra Home Collection, maar ook van de nabije en wijdere omgeving.

Het VitraHaus biedt daarenboven zowel bij dag als bij nacht een imposante aanblik: is overdag het VitraHaus in het landschap te zien, in het donker straalt het gebouw van binnenuit en lost zijn eigen vorm in het duister op. De ruimten openen zich, de glazen voorgevel wordt als het ware een vitrine die haar licht over de Vitra Campus en de omgeving werpt.

De door het Japanse architectenbureau ontworpen productiehal maakt, met uitzondering van de voorgevel die eind 2012 ontstond, sinds 2010 deel uit van de Vitra Campus. Het gebouw heeft een vrije ronde, niet volledig cirkelvormige vorm en bestaat uit twee halfronde betonnen schaalconstructies die met elkaar werden verbonden. De ovale vorm optimaliseert de logistieke processen, omdat de vrachtwagens voldoende circulatieruimte hebben.

De uit gepolijst staal vervaardigde bushalte biedt door de glazen wanden uitzicht op de Vitra Campus en het wijndorp Ötlingen. In de bushalte zit men op door Charles & Ray Eames ontworpen en door Vitra geproduceerde Wire Chairs. Met de beide bushaltes als entree tot de Vitra Campus schiep Jasper Morrison elegante, slank vormgegeven en unieke structuren.

De grote, sobere bakstenen hal van Álvaro Siza, die aan de anonieme fabrieksgebouwen van de 19de eeuw doet denken, staat enigszins in de schaduw van de andere bouwwerken op het terrein. Het meest in het oog springende detail is de gedraaide brug-dakconstructie, die de hal verbindt met het naastgelegen gebouw: ze is zo hoog aangebracht, dat het uitzicht op het brandweerhuis van Zaha Hadid niet wordt belemmerd. Als het regent, gaat de constructie automatisch omlaag om de passage van logistieke voertuigen naar het Grimshaw-gebouw te beschermen tegen weersinvloeden. Met zijn gedeeltelijk bakstenen constructie grijpt de Siza-hal vormtechnisch terug op de in 1982 afgebrande fabrieksgebouwen.

Als reactie op de grote brand van 1981 richtte Vitra een bedrijfsbrandweer op. Het gebouw dat daarvoor diende, lieten ze bouwen door Zaha Hadid. Omdat een bedrijfsbrandweer slechts een eerste hulp kan bieden bij een brand, maar het volledige bluswerk niet op zich kan nemen, werd hij al na enkele jaren opgeheven. Tegenwoordig wordt deze ruimte gebruikt voor evenementen of tentoonstellingen van het Vitra Design Museum. Voor eventuele branden op de Vitra Campus is nu de brandweer van Weil am Rhein in samenwerking met die van de stad Bazel verantwoordelijk.

Het brandweerhuis is het eerste complete bouwwerk van Zaha Hadid dat ooit werd gerealiseerd. Het bestaat uit ruimten voor brandweerauto's, douches en kleedkamers voor de brandweermannen en een vergaderruimte met keukenafdeling. Het brandweerhuis is een ter plaatse in beton gegoten sculptuur, die contrasteert met de rechthoekige geordendheid van de nabijgelegen hallen en de verstarde explosie. Het ontbreken van kleuren en rechte hoeken bezorgt de bezoeker van het gebouw een heel aparte ruimte-impressie.

In 1993 werd met het conferentiepaviljoen van Tadao Ando zijn eerste bouwwerk buiten Japan voltooid. In het stille en ingetogen gebouw zijn meerdere vergaderruimtes met elkaar verbonden. Het valt op door de geordende opbouw en een groot deel van de uitbouw verbergt het ondergrondse bouwlichaam. Het naar het paviljoen leidende pad is opvallend en doet denken aan de meditatiepaden in Japanse kloostertuinen. Omdat kersenbomen in Japan een grote traditionele betekenis hebben, probeerde Ando om er zoveel mogelijk te behouden. Slechts drie kersenbomen moesten wijken voor het gebouw.

In de loop der jaren is bij Vitra een collectie meubels en stoelen ontstaan. Deze collectie wilde men toegankelijk maken voor het brede publiek. Aanvankelijk wilde men ze bewaren en tentoonstellen in een loods. Maar tijdens het plannen van het eerste gebouw van Frank Gehry in Europa veranderde het doel. Er werd een museum dat zich als onafhankelijke instelling bezig zou houden met onderzoek en popularisering van design en architectuur; het Vitra Design Museum.

Het gebouw van het Vitra Design Museum is ondanks de bescheiden afmetingen een richtinggevend werk van het deconstructivisme geworden; een verzameling van torens, hellingen en kubussen. De expressieve vormen zijn niet willekeurig geplaatst, maar op basis van hun functie en de belichting. Verspreid over twee etages, bevindt zich ca. 700 m2 tentoonstellingsruimte. Daglicht valt binnen via de grote vensteropeningen in het dak.

De Vitra Design Museum Gallery werd in 2003 als bijgebouw toegevoegd aan de al sinds 1989 bestaande Poort van Frank Gehry. Ze deed eerst dienst als Vitra Design Museum Shop, tot die in 2010 naar het VitraHaus verhuisde. Sinds 2011 worden in de Vitra Design Museum Gallery gelijktijdig met de grote wisselende tentoonstellingen in het hoofdgebouw van het Vitra Design Museum kleinere tentoonstellingen en experimentele projecten georganiseerd.

Het portiershuisje aan de ingang van het terrein vormt de entree tot het niet voor publiek toegankelijke deel van de Vitra Campus dat alleen bij een architectuurrondleiding te bezichtigen is. In dit gebouwt is de bewaking van het bedrijfsterrein en een ruimte voor uiteenlopend gebruik ondergebracht. Voordat in 2010 het VitraHaus, de flagshipstore van Vitra, werd voltooid was deze portiersloge de enige toegang tot de Vitra Campus.

De achter het Vitra Design Museum gelegen fabriekshal komt qua grootte en hoogte overeen met de ernaast liggende productieruimte van Nicholas Grimshaw. De heldere opbouw met grote raampartijen gaat over in het museum waar hellingen en torens een formele verbinding met het museumgebouw vormen. In de hal zijn behalve productieruimten ook een showroom, de kantine, kantoren en het testcentrum ondergebracht, waar klassiekers en nieuwe producten van Vitra aan talloze belastingstests worden onderworpen. Op de eerste verdieping bevinden zich ramen van waaruit de hele hal met de daarin in gang zijnde productie te overzien is.

Het eerste gebouw van Nicholas Grimshaw op de Vitra Campus werd in 1981 door het bedrijf Vitra gezien als een getuigenis van zijn industriële activiteiten en technische competentie. Van de planning tot de voltooiing van de productiehal die werd opgebouwd uit prefabelementen, verliepen slechts de zes maanden, die de verzekering dekte na de grote brand. Het gebouw met horizontaal golvende façadeonderdelen van aluminiumplaat bevat naast productieruimtes twee showrooms.

In de tweede in 1986 gebouwde fabriekshal van Grimshaw bevindt zich naast de productieruimtes ook het Citizen Office. Deze werd in 2010 verplaatst door Sevil Peach. De oprichtster van de Londense designstudio Sevil Peach Gence Associates, SPGA, werkt al meer dan 10 jaar samen met Vitra. Ze ontwerpt kantooromgevingen zowel voor als met Vitra en voor bekende internationale ondernemingen.

Voor zijn 70ste verjaardag ontving Willi Fehlbaum, de oprichter van Vitra, van zijn kinderen het beeldhouwwerk “Balancing Tools“. Op het stuk grond tussen de hoofdstraat en het bedrijfsgebouw worden de op elkaar geplaatste gereedschappen van de stoffeerder uitgebeeld. Rolf Fehlbaum, bestuursvoorzitter van Vitra, ontmoette Frank Gehry in de studio van Claes Oldenburg.

Beïnvloed door zijn ervaringen in de Tweede Wereldoorlog ontwierp Richard Buckminster Fuller een lichte geodetische koepel als accommodatie voor legereenheden, gewonden of vluchtelingen. De aluminium buizen, die als geraamte dienen, zijn met elkaar verbonden door middel van een steeksysteem, waardoor de koepel snel kan worden op- en afgebouwd. Op de constructiemethode van Buckminster Fuller werd in 1954 in de VS een patent genomen.

De Dome op de Vitra Campus kwam er in 1975 in samenwerking met Thomas C. Howard van Charter Industries en werd in 1978/79 ook gebruikt als autosalon in het Amerikaanse Detroit. Rolf Fehlbaum kocht hem in 2000 op een veiling, en in hetzelfde jaar werd hij in Weil am Rhein opgesteld. Deze tentconstructie wordt tegenwoordig gebruikt als ruimte voor evenementen en tentoonstellingen.

Het door Jean Prouvé in samenwerking met zijn broer Henry ontworpen tankstation is een van de eerste in serie vervaardigde tankstations. Het werd rond 1953 gebouwd voor de firma Mobiloil Socony-Vacuum en stond aan de 'Relais des Sangliers’ in het Département Haute-Loire. Het werd in 2003 als één van de nog drie resterende exemplaren uit de verschillende onderdelen opnieuw opgebouwd op de Vitra Campus.

Het gebouw bestaat uit hoekvormige aluminium elementen en door patrijspoorten doorbroken platen. De draagconstructie en muuropbouw zijn duidelijk – ook qua kleur – van elkaar gescheiden. Veel van het uit prefab metaalelementen geconstrueerde gebouw van Prouvé zijn statisch en formeel bijna identiek aan zijn tafelontwerpen en demonstreren hoe consequent hij de vormgeving van tektonische belasting heeft afgeleid.

De originele Airstream-caravan, model Globetrotter 20‘ Uit 1968, werd door een trucker-scout in Nevada ontdekt en per schip naar Hamburg/Duitsland gebracht. Sinds zijn restauratie in 2011 is hij in het bezit van Vitra en maakt hij deel uit van de Vitra Campus. Dit gebouw wordt in de zomermaanden gebruikt als take-away en fungeert zo als aanvulling op het culinaire aanbod op de Vitra Campus.

Tijdens een architectuurrondleiding door het Vitra Design Museum komt u van alles te weten over de achtergrond van de gebouwen van Tadao Ando, Zaha Hadid, Herzog & de Meuron, Frank Gehry, Nicholas Grimshaw, Álvaro Siza en SANAA, en over de constructies van Buckminster Fuller en Jean Prouvé. Publieke rondleidingen met een duur van ca. 2 uur vinden dagelijks plaats om 11, 13 en 15 uur in het Duits en om 12 en 14 uur ook in het Engels. Groepen vanaf tien personen wordt verzocht zich vier weken van tevoren aan te melden voor een privérondleiding. Meer informatie vindt u op www.design-museum.de.

Contact:

+49 (0)7621 702 3200
info@design-museum.de