Ik ben zeer geïnteresseerd in het onderzoek van de Amerikaanse cognitieve psycholoog James Gibson met betrekking tot “affordance“ (= actiemogelijkheid). Een actiemogelijkheid is geen prikkel maar verwijst naar de waarde die een omgeving mensen verschaft in een bepaalde situatie. Dan kunnen we “actie“ definiëren als mensen die actiemogelijkheden uit een omgeving halen. Observatie in verband met designideeën wil zeggen: de ontdekking van de soort waarneembare actiemogelijkheden die mensen in bepaalde omstandigheden krijgen, zoals het ophangen van een jack aan een stoel of als je je handen op je bureau legt als je opstaat. De positie van je handen in die omstandigheden is een waarneembare actiemogelijkheid. Anders gezegd, het is “de handeling van het doen“ in die bepaalde omstandigheden.
De handeling “zitten“ bestond al voordat er stoelen waren. Een rots of gevallen boom op een bepaalde plaats is een bepaalde actiemogelijkheid die de handeling “zitten“ in die bepaalde omstandigheden op natuurlijke wijze verschaft. Zelfs na het ontstaan van de stoel is het mogelijk individuele zitmogelijkheden om ons heen te zien. Dat kan een aluminium koffer op een vliegveld of treinstation zijn, een baal hooi op een boerderij, de stronk van een grote boom of een hoop asfalt. Of het kan bestaan uit het leunen tegen een marmeren beeld als je op iemand aan het wachten bent. Voor mensen die in deze omstandigheden gaan zitten, zijn er materialen of structuren die zitten mogelijk maken, of zitten toestaan. In bepaalde omstandigheden kiest iedereen een bepaald object of materiaal als het natuurlijke voorwerp om op te zitten. Wat wordt gekozen, is niet een stoel, maar deze groep werken getiteld “Chair“ is iets dat de waarneembare verhouding uitdrukt, waardoor het de vorm van een stoel krijgt. Vitra is onmiskenbaar de beste stoelenproducent ter wereld. Het feit dat Vitra de groep “things to sit on“ noemde, - die moeilijk te definiëren zijn omdat het zowel stoelen als kunstobjecten zijn – maakt “Chair“ erg bijzonder. De vorm van deze “things to sit on“ lijkt heel symbolisch op een stoel.
In bepaalde omstandigheden hebben mensen de neiging hetzelfde gedrag te ontwikkelen. Volgens mij is het het beste dingen te ontwerpen die dit natuurlijke waarneembare gedrag niet verstoren. Ik denk dat dit ook kenmerkend is voor de traditionele Japanse benadering bij het scheppen van dingen. Je zou dus kunnen zeggen dat deze gedragingen, deze objecten “normaal“ of “gebruikelijk“ zijn, zodat we kunnen zeggen: “op dat soort momenten zou je daar normaliter het beste zitten“. Het enige dat het gezonde verstand, het normale gedrag van mensen in de weg zou kunnen staan, zijn bewuste bedoelingen. De beste keuzes worden gemaakt zonder erover na te denken.

09 April 2008.