Een gesprek tussen fotograaf Florian Böhm en set-designer Paolo Bonfini achter de schermen van de productie „Vitra Fiction“ in Rome op 16 januari 2012.

Florian Böhm Voor Vitra Fiction keken we eerst eens naar Select&Arrange, de Home catalogus 2005 van Vitra, die op een wonderbaarlijk en destijds innovatief idee berustte: Hij voerde de lezer naar een dagelijkse omgeving en probeerde een voorstelling over te brengen van de wijze waarop mensen in werkelijkheid wonen. Maar de lezer is geneigd, bij al te veel realiteit snel verveeld te raken. Tegenwoordig heeft iedereen een camera, zodat er overal en altijd foto's gemaakt worden. De esthetiek van deze trends is repetitief – niets kan ons nog verrassen, vooral in de reclame. Om op dat gebied weer wat leven in de brouwerij te brengen, stelde ik voor, om de realiteit voor fictie in te ruilen en de meubels als een deel van een enscenering te presenteren.

Paolo Bonfini Je bracht elementen van het verhaal evenals mensen en beweging in de productfotografie van meubels. Maar waarom kiest je met het gebruik van filmische middelen voor in scène gezette situaties in plaats van documentaire vormen?

Florian Böhm Stel je eens voor, hoeveel geluk iemand hebben moet, wil hij precies binnen de seconde een camera bij de hand hebben en op de ontspanner drukken, wanneer er een glas breekt. Wij beschikken niet over de middelen voor een dergelijk meesterstukje. Daarom kozen wij voor een compromisoplossing en probeerden, het hele verhaal als een film op te vatten. Een film wekt onze fantasie en onze emoties op. We weten wel, dat het fantasie, fictie is, maar wanneer de film goed gemaakt is, neigen we naar de opvatting, dat hij echt zou kunnen zijn.

Paolo Bonfini Dat klopt. Een film heeft een sterk vertellende structuur en een bepaalde authenticiteit, terwijl hij tegelijkertijd volledig geënsceneerd is.

Florian Böhm Voor de toeschouwer is een film overtuigend, omdat een echte persoon heel concreet iets doet. Maar technisch gezien bestaan er maar geringe verschillen tussen fotografie en het maken van een film.

Paolo Bonfini Met de filmcamera worden met behulp van 24 opnames per seconde bewegingen vastgelegd. Dat betekent dat er binnen 10 seconden 240 opnames gemaakt worden. In een uur zijn dat er 14.400 … enzovoorts. Maar in de fotografie neem je eventueel een hele dag de tijd voor één enkele foto. Dat is toch een geweldig verschil!

Florian Böhm Het mooie aan het maken van een film is, dat je dan wel een enkele instelling kunt isoleren, maar dat je nog steeds hetgeen je ziet als deel van een heel verhaal waarneemt. Tijdens de productie zijn de activiteiten van alle betrokkenen – set-design, verlichting, geluid, acteurs … – gefocust op de handeling.

Paolo Bonfini Het gaat om teamwerk.

Florian Böhm Op die manier wordt deze vertellende kwaliteit in de esthetiek van een film-screenshot geïntegreerd.

Paolo Bonfini In Rome hebben wij op zes verschillende plaatsen opnames gemaakt. De logistiek, de rekwisieten en de acteurs moesten als bij een echte filmproductie voorbereid worden en uiteindelijk was dat dan ook zo. Ze hebben mij en mijn team gevraagd precies datgene te doen, wat we doen, wanneer we aan een film werken. Maar dankzij deze wat andere manier van samenwerken kwam er dit keer iets nieuws tot stand.

Florian Böhm Het decor was reëel. Met heel normale gebeurtenissen, zoals die zich dagelijks voltrekken, wilden wij verslag doen van de levenswijze van mensen.

Paolo Bonfini Una storia di vita.

Florian Böhm Een verhaal van Vitra...

Paolo Bonfini ... zoals de scène met de wegrollende mandarijnen.

Florian Böhm Ja, je laat iets vallen. Of je vangt het op, of je moet neerknielen om het op te rapen, terwijl het verder onder de tafel rolt. Dat is iets, wat ons allemaal wel eens overkomt. De keuze aan dergelijke scènes is eindeloos. Daarom is het niet belangrijk erop te letten wat er werkelijk gebeurt, zolang hetgeen geënsceneerd wordt, voor iedereen voldoende normaal is om er binding mee te hebben.

Paolo Bonfini Inderdaad, deze scènes hebben geen begin en geen einde. Er is geen echte handeling.

Florian Böhm Eigenlijk weten wij niets van de persoon in de film. Je ziet slechts een vluchtig moment…

Paolo Bonfini En ook de af en toe voorkomende ondertitels bieden geen helder antwoord.

Florian Böhm De door Eckhart Nickel geschreven regels vormen een extra niveau bij de afbeelding. Ze geven aanwijzingen, maar leveren geen antwoorden in verband met de context van de scène. Enerzijds kennen ondertitels een lange traditie. Bij de eerste stomme films werd er met ondertitels gewerkt, omdat er met gebaren slechts in beperkte mate dingen verteld konden worden. Ook Federico Fellini gebruikte graag ondertitels. Vaak schreef hij de dialogen pas tijdens de nabewerking.

Paolo Bonfini Normaal gesproken wordt alles door de handeling bepaald, meubelstukken zijn een middel om het doel te bereiken. Mijn werk bestaat eruit om precies genoeg, maar nooit te veel van iets te laten zien. Wanneer er iets de aandacht van het publiek van een acteur afleidt, wordt datgene wat aan de kant gezet. Wanneer ik een object op een sterk op de voorgrond tredende positie plaats, wordt dit direct als product placement waargenomen.

Florian Böhm Bij dit project was het precies omgekeerd. De belangrijkste acteurs waren de meubelstukken, zij speelden de hoofdrol.

Paolo Bonfini Bij een film is het algemene gevoel van groot belang. Wij mogen zelfs met fakes opereren, zoals bijvoorbeeld een voorgewend vloerkleed of een voorgewend behang.

Florian Böhm Omdat de beeldresolutie tot gevolg heeft, dat je niet ziet, wat er werkelijk gebeurt. In de fotografie kun je je niet onttrekken aan het feit, dat iemand een foto, die vergroot aan een muur hangt, heel nauwkeurig bekijkt. Er is geen geluid en geen beweging, waardoor de toeschouwer afgeleid kan worden. Bij foto's met een hoge resolutie hebben de afzonderlijke dingen een grotere betekenis. We moeten elk detail in twijfel trekken, willen we het filmmateriaal ook voor stilstaande beelden kunnen gebruiken.

Paolo Bonfini Dat is de waanzin van de fotografie. Op een filmset wordt een glas water op een tafel gezet. Dat is alles. Heel ongecompliceerd en eenvoudig – het is niet belangrijk of het glas 2 cm meer naar links of naar rechts staat. Het gaat erom, dat het glas door iemand gepakt en kapot geslagen zal worden. De belangrijkste taak van een set-designer is om een bepaalde ongedwongenheid te behouden, die natuurlijk overkomt en zelfs toevallig lijken kan. Bij mijn werk moet je steeds weer voor ogen houden, dat wij niet proberen levens te redden, maar dat wij alleen maar een film maken …


Florian Böhm … bewegende beelden …

Paolo Bonfini … of de decorbeelden van een film maken …

Florian Böhm … een niet bestaande film over het werkelijke leven …

Paolo Bonfini … en de dingen, waaruit het leven bestaat …

Florian Böhm … Vitra Fiction.