Terug naar boven

Als maar één iemand In jou gelooft.

Panton Chair
Het verhaal van een origineel van Vitra

‘Rolf [Fehlbaum, zoon van de familie die Vitra heeft opgericht] bracht ons op een dag een bezoek en zag een prototype van de Panton Chair. De stoel was echter niet stabiel genoeg om op te zitten. Rolf vroeg: “Waarom wordt deze stoel niet geproduceerd?” Ik antwoordde: “Vijftien tot twintig fabrikanten hebben het geprobeerd, maar allemaal hebben ze het project om verschillende redenen geweigerd.” Een bekende Amerikaanse designer – niet Eames – verkondigde zelfs dat zoiets geen ‘stoel’ mag worden genoemd, omdat hij niet geschikt was om erop te zitten. Rolf nam onmiddellijk de telefoon en belde naar Manfred Diebold, technicus bij Vitra. […] Zonder Rolf zou er geen Panton Chair zijn.’
- Verner Panton


De geschiedenis van de Panton Chair begint in de tweede helft van de jaren 50, toen de Deense designer Verner Panton het idee van een vrijdragende kunststof stoel ontwikkelde. Fabrikanten waren echter niet bereid hem in dit gedurfde concept te volgen. Willi Fehlbaum, de oprichter van Vitra, was geïnteresseerd in het idee maar gaf pas zijn toestemming toen Rolf Fehlbaum en Manfred Diebold, de Product Development Manager, een bezoek brachten aan Panton en vol enthousiasme terugkwamen.

In 1963 begon de samenwerking tussen Vitra en Verner Panton met de ontwikkeling van één van de meest iconische stoelontwerpen van de twintigste eeuw. Het bleek een nagenoeg onmogelijke uitdaging, want de uitgesproken contouren die de designer bedacht had, moesten worden verzoend met de fysische beperkingen van de kunststoftechnologie en de productievereisten. Er waren vele jaren onderzoek, tests, afgewezen ontwerpen en continue prototypeontwikkeling voor nodig: de uiteindelijke vorm van de stoel was het resultaat van tien prototypes, gemaakt van met de hand gelamineerd, glasvezelversterkt polyester. Verner Panton en Vitra-ontwikkelaars werkten volhardend en vastberaden aan het project en offerden hun avonden en weekends op.

In 1967 werd er een kleine testreeks van slechts 150 stuks geproduceerd, gemaakt van koudgeperst, glasvezelversterkt polyester. Het was de eerste volledig van kunststof gemaakte stoel uit één stuk met een vrijdragend ontwerp. Zijn sculpturale vorm in Panton’s kenmerkende levendige kleuren zorgde voor heel wat sensatie. Door de dure en complexe procedure was het echter onmogelijk om de vraag bij te houden. Verdere tests met star polyurethaanschuim van Bayer bleken succesvol en de massaproductie op basis van een innovatieve giettechniek ging van start in 1968. De oplagen werden groter, maar de handmatige afwerking vergde nog steeds veel tijd.

‘Vitra geloofde in het idee.’
Verner Panton

Verner Panton en Vitra waren niet tevreden met de status quo en bleven zoeken naar betere alternatieven. Ze dachten een oplossing gevonden te hebben in een nieuw thermoplastisch materiaal dat ontwikkeld werd door BASF, aangezien er dankzij het spuitgietproces minder tijd hoefde te worden besteed aan de afwerking. De techniek liet in die tijd echter nog geen variaties in materiaaldikte toe waardoor het ontwerp verschillende keren gewijzigd werd. De opmerkelijkste wijziging was een reeks ribbels in de overgangszone tussen het onderstel en de zitting. Het materiaal bleek daarna veel minder bestand tegen veroudering en verwering dan eerst gedacht werd, waardoor de stoelen braken en Vitra’s imago in gevaar kwam.

Daarom werd de productie in 1979 stopgezet. Het duurde jaren voordat Vitra zich herstelde van de schok van dit kwaliteitsdefect. Er bleef echter interesse bestaan voor de Panton Chair en Vitra startte de productie opnieuw op in 1990, waarbij werd teruggekeerd naar het starre polyurethaanschuim met zijn complexe afwerking, maar met een grotere breukweerstand.

© Schnakenburg & Brahl

Technologische ontwikkelingen in de kunststoftechnologie en nieuwe spuitgietopties inspireerden Vitra en Panton om het project in de jaren 90 weer op te vatten. Samen ontwikkelden ze een nieuwe versie uit polypropyleen. Dertig jaar na de eerste marktintroductie had Panton eindelijk een van zijn hoofddoelstellingen bereikt: een kunststof stoel als betaalbaar industrieel product. Verner Panton stierf in 1999, net voor de stoel werd voorgesteld.

Vitra heeft het ontwerp, dat in talrijke musea en tentoonstellingen te zien is, sindsdien als twee modellen gefabriceerd: de Panton Chair Classic van star polyurethaanschuim met een glanzend oppervlak en de Panton Chair van polypropyleen met een matte afwerking. Sinds 2007 is die laatste ook verkrijgbaar in een kinderversie, Panton Junior, in lijn met de originele plannen van de ontwerper.


Publicatie datum: 27.04.2017
Afbeeldingen: Louis Schnakenburg



Het verhaal van een origineel van Vitra
Investeer in een origineel, omdat het nooit zijn waarde zal verliezen. Een imitatie is slechts een kopie, een gestolen idee. Kijk naar de verschillen, niet alleen de kwaliteit en andere voor de hand liggende afwijkingen, maar ook de zintuiglijke en emotionele aantrekkingskracht van het authentieke product. Een origineel is een partner voor het leven, die u misschien zelfs overleeft en dankbaar in huis zal worden genomen door de volgende generatie. Maar dat is een verhaal voor later.
Het origineel komt van Vitra