Water Garden

Hoe kan een site met een industrieel karakter duurzaam worden ontworpen voor een divers en wereldwijd publiek alsook worden aangepast aan klimaatverandering? Hoe kan landschapsdesign de ruimtelijke interactie tussen de iconische gebouwen verder versterken en tegelijkertijd een nieuwe dimensie toevoegen aan de Vitra Campus? Deze vragen vormden de basis voor de samenwerking tussen Vitra en Bas Smets, die in 2022 begon. Smets is een van de toonaangevende landschapsarchitecten van onze tijd. Hij staat bekend om zijn verregaande, ecologisch gedreven projecten, zoals de vergroening van de publieke ruimte rond de kathedraal Notre-Dame in Parijs. Voor de Vitra Campus ontwikkelde Smets een masterplan dat de campus beschouwt als een 'living organism' – een habitat voor mensen, dieren en planten die zich aan veranderende klimatologische omstandigheden aanpast.

In de komende jaren zullen verharde oppervlakken geleidelijk opnieuw worden beplant, groene ruimtes worden uitgebreid, planten worden toegevoegd en hitte-eilanden worden weggewerkt om een verkoelend microklimaat te creëren. Dergelijke maatregelen zijn even relevant voor de werkomgeving op de campus als voor de bezoekers die deelnemen aan de meer dan 3000 rondleidingen die daar elk jaar plaatsvinden.

De opening van de Oudolf Garten in 2020 markeerde het begin van een meer ecologische designstrategie voor de Vitra Campus. In 2024 begon de uitvoering van het concept van Bas Smets met het planten van 8000 jonge bomen om “microbossen” te creëren op basis van de principes van de Japanse botanicus Akira Miyawaki.

De Water Garden voor het Vitra Design Museum vertegenwoordigt nu de volgende fase in dit concept. Hij bestaat uit een grote vijver die omringd is door talrijke bomen en waterplanten, met bijzondere nadruk op biodiversiteit en klimaatbestendigheid. Het water en de planten zullen vogels aantrekken en een populatie vissen ondersteunen, waardoor er nieuwe vormen van leven naar de campus komen. De uitgegraven grond is gebruikt om een berm aan te leggen die de tuin afschermt van de drukke weg. De organisch gevormde waterpartij past binnen het oorspronkelijke pad van Tadao Ando, en gaat een dialoog aan met Gehry’s museumarchitectuur, waarvan de “dansende” volumes zich weerspiegelen op het oppervlak van de vijver. De Water Garden wordt voorzien van regenwater dat wordt opgevangen vanaf het dak van een aangrenzend fabrieksgebouw.

Drie grote keramische sculpturen van ontwerper Hella Jongerius vormen een opvallende eyecatcher. Deze beelden stellen expressieve haaienkoppen voor die in de Water Garden een fontein vormen. Ze maken deel uit van de serie “Angry Animals”, waarmee Jongerius een stem geeft aan bedreigde wilde dieren. Tegelijkertijd heeft Jongerius de beelden “The Three Graces” genoemd in haar typisch ironische en subversieve stijl. Zo nodigt ze ons uit om de conventies in vraag te stellen rond wat de Drie Gratiën traditioneel vertegenwoordigen: schoonheid, vreugde en overvloed. In een esthetisch vormgegeven setting zoals de Vitra Campus krijgen deze kwaliteiten een andere connotatie, wat aanzet tot reflectie en een geamuseerde glimlach. De beelden maken deel uit van de huidige tentoonstelling in het Vitra Design Museum, die gewijd is aan het volledige oeuvre van Hella Jongerius, en blijven na het einde van de tentoonstelling permanent in de Water Garden staan als installatie.

Een bank van de Indiase architect Balkrishna Doshi en een klein prefabhuis van architect en ontwerper Jean Prouvé – een originele Maison Démontable 4x4 – zijn ook langs het pad rondom de vijver geplaatst. Ze vormen een aanvulling op het beeld “Balancing Tools” van Claes Oldenburg en Coosje van Bruggen, geplaatst in 1987, en transformeren het terrein voor het Vitra Design Museum in een sequentie van diverse designperspectieven, die binnen het museum zelf doorloopt.